113 Ülke Doğa Planını Açıkladı

20 Ekim 2026 | Çevre ve Doğa, Güncel

Birleşmiş Milletler’in biyolojik çeşitlilik kaybını durdurma çağrısına yanıt veren ülkelerin sayısı 113’e yükseldi. Ancak 196 ülkenin yalnızca yüzde 58’i, doğayı korumaya yönelik ulusal strateji ve eylem planlarını yayımladı. COP17 öncesinde açıklanan veriler, küresel taahhütlerle uygulama arasındaki mesafenin hâlâ kapanmadığını gösteriyor.

Doğanın korunması için küresel hedefler belirlemek, bu hedefleri hayata geçirmekten daha kolay görünüyor. 2022’de kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi, 2030’a kadar doğa kaybını durdurmayı ve tersine çevirmeyi amaçlıyor. Ancak ülkelerin bu hedeflere nasıl ulaşacağını ortaya koyması beklenen ulusal planların hazırlanması gecikiyor. Ermenistan’ın başkenti Erivan’da 19 Ekim’de başlayan COP17 Biyoçeşitlilik Zirvesi, ülkelerin sözlerini ne ölçüde eyleme dönüştürdüğünü değerlendirmek için kritik bir aşama oluşturuyor.

Kunming-Montreal Biyoçeşitlilik Zirvesi

Bir Yılda İki Katından Fazla Artış

Carbon Brief’in analizine göre, ulusal biyoçeşitlilik stratejisi ve eylem planlarını (NBSAP) yayımlayan ülke sayısı son bir yılda 55’ten 113’e çıktı. Böylece BM’nin 196 tarafı arasında planını açıklayanların oranı yüzde 58’e ulaştı. Buna rağmen ülkelerin büyük bölümü, Ekim 2024’te düzenlenen COP16 öncesinde tamamlanması beklenen yükümlülüğü zamanında yerine getiremedi. İlk son tarihte ülkelerin yalnızca yüzde 15’i yeni planını sunmuştu.

NBSAP’ler, ülkelerin biyolojik çeşitlilik kaybıyla mücadelede hangi adımları atacağını ve küresel hedefleri kendi sınırları içinde nasıl uygulayacağını gösteren yol haritaları niteliğinde. Yalnızca ulusal hedefleri sıralamak ise aynı şeyi ifade etmiyor: Hedef açıklayan ülkeler, bu hedeflere ulaşmak için kapsamlı bir uygulama planı sunmuş sayılmıyor.

Biyoçeşitlilik Zengini Ülkelerde Eksikler

Son bir yılda çok sayıda Afrika ülkesi yeni planlarını açıklarken Brezilya, Belize ve Şili de ulusal stratejilerini yayımlayan ülkeler arasına katıldı. COP17’ye ev sahipliği yapan Ermenistan da planını nisan ayında duyurdu. Buna karşın dünyanın biyolojik çeşitlilik bakımından en zengin ülkeleri arasında yer alan Papua Yeni Gine, Peru ve Güney Afrika henüz yeni ulusal planlarını yayımlamadı. Rusya da planını açıklamayan ülkeler arasında bulunuyor. ABD ise BM üyesi ülkeler içinde Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’ne taraf olmayan tek ülke konumunda.

Öte yandan, kapsamlı stratejisini tamamlayamayan ülkelerden ulusal biyoçeşitlilik hedeflerini sunmaları istenmişti. Bu hedefleri açıklayan tarafların sayısı COP16 sonunda 119 iken iki yıl sonra 175’e, yani toplamın yüzde 89’una ulaştı. Ülkelerin 2026’da sunması gereken yedinci ulusal raporlar açısından da ilerleme kaydedildi; raporlarını teslim edenlerin oranı yüzde 73’e çıktı. Ancak raporların ve hedef listelerinin artması, sahadaki doğa kaybının durduğu anlamına gelmiyor.

Finansman Açığı Uygulamayı Zorluyor

Ülkelerin planlarını geciktirmesinin nedenlerinden biri de finansman yetersizliği. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ulusal stratejilerini hazırlamak için gerekli kaynaklara erişmekte zorlandıklarını belirtiyor. Küresel Çevre Fonu’na (GEF) göre, COP16 sonrasında mali destek talebinde bulunan 139 ülkeden 120’si finansmana erişebildi; kalan 19 ülkenin karşılaştığı sorunların çözümü için çalışmalar yürütülüyordu.

Finansman meselesi, COP17’nin en önemli gündem başlıklarından biri. Ülkeler bir yandan doğa kaybını durdurma hedeflerini yinelerken diğer yandan bu hedefleri uygulayacak kaynakları sağlamak zorunda. Üstelik BM’nin küresel değerlendirmesi, 2030 için belirlenen 23 biyoçeşitlilik hedefinin 22’sinde dünyanın henüz doğru yolda olmadığını gösteriyor. Dolayısıyla yeni planların sayısı kadar, bu planların ne kadarının bütçeyle, takvimle ve ölçülebilir sonuçlarla desteklendiği de belirleyici olacak.

Yazıyı Paylaş:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR...

Afrika-Yeşil Hidrojen Üretimi

Afrika’da Yeşil Hidrojen Üretimi Aslında Çok Daha Maliyetli!

İbrahim Yumaklı-Dünya Su Kongresi 26

Türkiye’den Su Yönetimi için 10 Yıllık Plan

Raporlama

İşletmelerin Gerçek Sürdürülebilirliğe Ulaşması İçin Bir Kılavuz

Çimsa, gri çimento

Çimsa, Gri Çimento Üretimini 3 Kıtaya Taşıdı

D-Marin güneş enerjisi

D-Marin Elektrik İhtiyacının %71’ini Kendi Üretmeye Yönelik Adımlar Atıyor

Biyolojik Çeşitlilik Yasası

Yeni Biyolojik Çeşitlilik Yasası Yürürlüğe Girdi