19 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle yürürlüğe giren yeni plan, Türkiye’nin akıllı şehir politikalarında 2020-2023 döneminin ardından ikinci aşamayı başlatıyor. Yeni çerçeve, “ileri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya” vizyonu etrafında şekilleniyor.
Mesele sadece “akıllı” olmak değil
Yeni planın dikkat çekici tarafı, akıllı şehir kavramını yalnızca sensörler, uygulamalar veya dijital hizmetlerden ibaret görmemesi. Veri odaklı yönetişim, yapay zekâ destekli karar alma, dijital ikizler, nesnelerin interneti ve şehir hizmetlerinin birbiriyle konuşabilmesi öncelikler arasında yer alıyor.
Bunun şehirler açısından anlamı şu: Bir belediyenin ulaşım, enerji, su, atık, altyapı ya da afet yönetimi için ürettiği verilerin birbirinden kopuk sistemlerde tutulması yerine, daha bütünleşik bir yapıya geçirilmesi hedefleniyor.
50 uygulama, 297 adım
Plan oldukça somut bir çerçeve de ortaya koyuyor. Beş yıllık yol haritasında 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor. Bakanlığın açıklamasına göre bu kapsamda vatandaşların yaşamını kolaylaştırmaya yönelik 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirilmesi öngörülüyor. Bu nedenle planı yalnızca bir vizyon belgesi olarak okumak eksik kalabilir. Asıl sınav, bu 297 adımın kentlerde nasıl ve hangi kaynaklarla uygulanacağı olacak.
İklim ve afet dayanıklılığı da işin içinde
Akıllı şehir yaklaşımının sürdürülebilirlik açısından önemli tarafı burada ortaya çıkıyor. Yeni strateji, kaynakların daha etkin kullanılmasını, çevresel sürdürülebilirliği ve şehirlerin dirençliliğini birlikte ele alıyor. Dijital altyapının afetler, bulaşıcı hastalıklar ve diğer risklere karşı kullanılmasına da daha güçlü biçimde yer verilmesi öngörülüyor. Üstelik kapsam yalnızca kent merkezleriyle sınırlı tutulmuyor; kırsal alanlar ve köylerin de akıllı şehir politikalarının parçası olması hedefleniyor.
Peki vatandaşın hayatında ne değişecek?
Planın başarısını ölçmek için belki de en basit soru bu. Daha fazla dijital sistem kurulması tek başına “akıllı şehir” anlamına gelmiyor.
Eğer veri, trafik sıkışıklığını azaltıyor; enerji tüketimini düşürüyor; su kayıplarını görünür kılıyor; afet anında doğru bilgiyi doğru yere ulaştırıyor ve belediye hizmetlerini gerçekten erişilebilir hale getiriyorsa teknoloji bir araç olarak anlam kazanıyor. Aksi halde şehirler yalnızca daha fazla veri üreten, fakat o veriyi ne yapacağını bilemeyen yapılara dönüşebilir. Yeni ulusal planın sahadaki karşılığı büyük ölçüde belediyelerde ortaya çıkacak. Bakanlık, Mart 2026'da belediyelerin kendi Yerel Akıllı Şehir Stratejisi ve Yol Haritalarını hazırlaması için destek programı başlatmıştı. Büyükşehir ve il belediyelerinin yanı sıra nüfusu 100 binin üzerindeki ilçe belediyeleri de programın öncelikli grupları arasında bulunuyor.
