Çölleşme COP17’de Kuraklık Çıkmazı

10 Eylül 2026 | Güncel, Yeşil Etkinlikler

Ulan Batur’da sona eren BM Çölleşmeyle Mücadele Konferansı COP17, küresel kuraklık protokolünde uzlaşma sağlayamadan kapandı. Kritik başlıkların COP18’e bırakıldığı zirvede, otlakların korunması ve pastoralistlerin rolünün güçlendirilmesi ise öne çıkan gelişmeler arasında yer aldı.

Kuraklık artık geleceğin uzak bir ihtimali değil; tarımdan su güvenliğine, gıda sistemlerinden göçe kadar pek çok alanı aynı anda etkileyen bir kriz. Buna rağmen ülkelerin bu krize karşı ortak bir yol haritası üzerinde anlaşması yine mümkün olmadı.

cop17

17–28 Ağustos tarihleri arasında Moğolistan’ın başkenti Ulan Batur’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nin (UNCCD) 17. Taraflar Konferansı’nda (COP17) ülkeler, uzun süredir tartışılan küresel kuraklık mekanizması konusunda uzlaşamadı. Kuraklığın önceden öngörülmesi, risklerin azaltılması ve dayanıklılığın artırılmasına yönelik müzakerelerin COP18’de sürdürülmesine karar verildi.

Kuraklıkta Ortak Zemin Bulunamadı

Kuraklık dosyasındaki anlaşmazlığın temelinde, ülkelerin nasıl bir uluslararası mekanizmaya ihtiyaç duyduğu konusundaki görüş ayrılıkları bulunuyor. Bazı ülkeler hukuken bağlayıcı küresel bir kuraklık protokolünü savunurken, bazıları gönüllü bir çerçeveyi tercih ediyor; bazı ülkeler ise kuraklık yönetiminin ulusal düzeyde ele alınması gerektiğini savunuyor. Sonuç olarak COP17, yeni bir küresel kuraklık protokolü ortaya koyamadı. Bu erteleme, kuraklığın etkilerinin giderek ağırlaştığı bir dönemde geliyor. UNCCD’ye göre arazi bozulması bugün gezegenin karasal alanlarının yüzde 40’ına kadarını etkiliyor ve yılda 900 milyar dolara varan ekonomik kayıplara yol açıyor.

Otlaklar İlk Kez Bu Kadar Öne Çıktı

COP17’nin diğer tarafında ise daha umut verici bir tablo vardı. Zirve, 2026’nın BM Uluslararası Otlaklar ve Pastoralistler Yılı olmasıyla birlikte dünyanın geniş otlak alanlarını ve bu alanları yöneten toplulukları gündemin merkezine taşıdı.Otlaklar, Dünya’nın karasal yüzeyinin yaklaşık yüzde 54’ünü kaplıyor, yaklaşık 2 milyar insanı destekliyor ve yaklaşık 500 milyon pastoralist tarafından yönetiliyor. Buna rağmen bu ekosistemler, bugüne kadar iklim ve doğa politikalarında ormanlar kadar görünür değildi. COP17 kapsamında başlatılan Rangelands Flagship Initiative, 45 projeye toplam 1,2 milyar dolarlık finansmanı bir araya getiriyor. Bu, UNCCD tarihindeki otlak alanları için yapılan en büyük tek seferlik finansman seferberliği olarak tanımlanıyor. Girişimin odağında arazi restorasyonu, kuraklığa dayanıklılık, biyolojik çeşitliliğin korunması, gıda güvenliği ve pastoralist geçim kaynaklarının güçlendirilmesi bulunuyor.

Zirvenin dikkat çeken kararlarından biri de pastoralistlerin otlak ekosistemlerinin korunması ve yönetiminde oynadığı rolün daha güçlü biçimde tanınması oldu. Bu yaklaşım, toprağın yalnızca restore edilecek bir kaynak değil, onu kuşaklar boyunca yöneten insanların bilgi ve deneyimiyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.

Çevre Politikalarında Katılım Sorunu

COP17’nin gölgede kalan başlıklarından biri ise karar alma süreçlerine kimin dahil olduğu oldu. ABD, zirvenin ilk gününde toplumsal cinsiyet, sivil toplum kuruluşlarının katılımı ve iklim, biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle mücadele sözleşmeleri arasındaki iş birliğine ilişkin gündem maddelerine itiraz etti. Bu başlıklar üzerinde müzakere yürütülemedi. Bu durum özellikle yerli halklar, yerel topluluklar, pastoralistler, kadınlar ve gençler açısından eleştirildi. Sivil toplum kuruluşları, toprak üzerinde yaşayan ve çalışan toplulukların karar süreçlerinden uzak tutulmasının yalnızca prosedürel bir mesele olmadığını; alınacak kararların sahadaki gerçeklikten kopması riskini taşıdığını vurguladı.

Para Var, Ama İhtiyaç Çok Daha Büyük

COP17’de açıklanan 1,2 milyar dolarlık otlak finansmanı önemli bir adım olsa da ihtiyaç bunun çok üzerinde. FAO’nun COP17 sonrasındaki değerlendirmesine göre yalnızca otlakların restorasyonu için gerekli finansman açığının yaklaşık 278 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle asıl mesele yalnızca yeni finansman açıklamak değil, mevcut kaynakların doğru alanlara ve uzun vadeli restorasyon çalışmalarına yönlendirilmesi. Zirvenin bilançosu bu nedenle iki farklı hikâye anlatıyor: Dünya, kuraklık karşısında bağlayıcı ve ortak bir çözüm üretmekte yine zorlandı. Ancak aynı zamanda şimdiye kadar geri planda kalan otlak ekosistemleri ve pastoralist topluluklar için daha güçlü bir uluslararası gündem ve finansman zemini oluştu.

COP17’nin sloganı “Toprağı Geri Kazandırmak, Umudu Geri Kazandırmak” idi. Ulan Batur’dan çıkan en net mesaj ise belki de şu: Toprağı iyileştirmek için yalnızca toprağa değil, onu yöneten insanlara da yatırım yapmak gerekiyor. Kuraklık protokolünün akıbeti ise 2028’de yapılması beklenen COP18’de yeniden masaya gelecek.

Yazıyı Paylaş:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR...

Sabancı Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı

Sabancı Vakfı 50 Yaşında!

Enerjisa Enerji olağan genel kurul toplantısı

Enerjisa Enerji Finansal ve Operasyonel Sonuçlarını Açıkladı

Hindistan,Yeşil Gelecek İçin Karbon Emisyonlarına Dur Diyor

Schroders

Schroders, %100 Yenilenebilir Elektrik Hedefine Ulaştı

Sinan Dumlu - Netaş

Netaş’tan 2026’nın İlk Yarısında Güçlü Büyüme

EDF-Fransa

EDF’den Avrupa’ya 10 Küçük Reaktör