Bir şirketin üretimi için suya, lojistik faaliyetleri için nehirlere, tarımsal tedariki için tozlaşmaya ihtiyacı olabilir. Bu kaynakların azalması ya da ekosistemlerin bozulması, artık yalnızca çevresel bir sorun olarak değerlendirilmiyor. Üretim maliyetlerinden tedarik zincirine, yatırım kararlarından şirketlerin uzun vadeli büyüme beklentilerine kadar uzanan ekonomik sonuçlar yaratıyor.

IFRS Vakfı bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB), şirketlerin doğayla ilişkili bu riskleri yatırımcılara daha tutarlı ve karşılaştırılabilir biçimde açıklamasını sağlayacak yeni taslağını 22 Ekim’de yayımladı. Çalışma, şirketlerin doğaya bağımlılıklarını, doğa üzerindeki etkilerini ve bunların finansal sonuçlarını raporlamasına yönelik ortak bir çerçeve oluşturmayı hedefliyor.

Şirketlerden Ne Açıklamaları İstenecek?

Taslak, şirketlerin doğayla ilişkili risk ve fırsatları yalnızca tanımlamasını değil, bunların iş modellerini ve gelecek beklentilerini nasıl etkileyebileceğini de ortaya koymasını öngörüyor.

Önerilen açıklama başlıkları arasında şirketlerin bu risklere karşı geliştirdiği stratejiler, iş modellerinin doğa kaynaklı belirsizliklere karşı dayanıklılığı ve risklere açık varlıkların ya da faaliyetlerin toplam içindeki payı bulunuyor. Doğayla ilişkili fırsatlarla bağlantılı faaliyetlerin kapsamı da yatırımcılarla paylaşılacak bilgiler arasında.

Şirketlerin belirlediği doğa hedeflerini açıklaması da bekleniyor. Bu kapsamda hedefin neyi içerdiği, hangi coğrafi alanlarla ilişkili olduğu ve yasal düzenlemelerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı gibi ayrıntılar önem kazanıyor.

Böylece örneğin su kaynaklarına bağımlı bir üreticinin yalnızca su tasarrufu hedefini açıklaması yeterli olmayacak; faaliyet gösterdiği bölgelerdeki su riskini, bu riskin üretim üzerindeki olası etkisini ve şirketin buna karşı geliştirdiği planları da ortaya koyması gerekecek.

TNFD Çerçevesiyle Ortak Zemin

ISSB, taslağı hazırlarken Doğayla Bağlantılı Finansal Açıklamalar Görev Gücü’nün (TNFD) çalışmalarından geniş ölçüde yararlandı. Bu nedenle TNFD çerçevesini daha önce uygulamaya başlayan şirketlerin yeni önerilere uyum sağlamasının daha kolay olması bekleniyor.

Taslakta özellikle faaliyetlerin gerçekleştiği coğrafi konumun ve yerel koşulların önemi vurgulanıyor. Çünkü doğa kaynaklı riskler her bölgede aynı biçimde ortaya çıkmıyor. Bir şirketin suya, toprağa veya biyolojik çeşitliliğe bağımlılığı, faaliyet gösterdiği ekosisteme göre değişiyor.

ISSB ayrıca yerli halklar, yerel topluluklar ve faaliyetlerden etkilenen diğer paydaşlarla ilişkilerin de açıklamalarda dikkate alınmasını istiyor. Böylece doğa üzerindeki etkilerin yalnızca şirket bilançosuna yansıyan tarafı değil, toplumsal boyutu da görünür hale getiriliyor.

Zorunlu Standart mı, Gönüllü Rehber mi?

Taslağın en önemli özelliklerinden biri, başlangıçta zorunlu bir standart yerine IFRS Uygulama Bildirimi olarak hazırlanması. ISSB, şirketlerin hâlihazırda IFRS S1 ve IFRS S2 sürdürülebilirlik ve iklim açıklamalarını uygulamaya çalıştığı bir dönemde yeni yükümlülüklerle süreci ağırlaştırmak istemediğini belirtiyor.

Uygulama Bildirimi'ne uyum, şirketlerin ISSB standartlarına uygun raporlama yaptıklarını söylemeleri için zorunlu olmayacak. Bununla birlikte ülkeler ve yetkili düzenleyiciler, bu bildirimi kendi mevzuatları kapsamında zorunlu hale getirebilecek.

ISSB, kamuoyu danışmasında yalnızca taslağın içeriğine değil, nihai metnin yine bir Uygulama Bildirimi olarak mı yayımlanması gerektiğine, yoksa ayrı bir zorunlu standart biçiminde mi düzenlenmesi gerektiğine ilişkin görüş de istiyor.

Şirketlerin Önünde Yeni Bir Raporlama Alanı Açılıyor

ISSB'nin önerisi, sürdürülebilirlik raporlamasında iklim odağının ötesine geçilmesi açısından önemli bir eşik oluşturuyor. Şirketlerin emisyonlarını açıklaması kadar, üretimlerini mümkün kılan doğal kaynaklarla ilişkilerini de ortaya koyması bekleniyor.

Bu yaklaşım, GRI ve Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) gibi mevcut raporlama çerçeveleriyle birlikte kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Amaç, şirketlerin farklı sistemler için birbirinden kopuk raporlar hazırlaması yerine, ortak ve karşılaştırılabilir bilgi sunabilmesi.

Taslak için görüşler 19 Şubat 2027’ye kadar kabul edilecek. ISSB, gelen değerlendirmelerin ardından önerinin nihai biçimine karar verecek.

Doğanın şirketler için yalnızca korunması gereken bir çevre değil, ekonomik faaliyetlerin temelini oluşturan bir varlık olduğu giderek daha fazla kabul görüyor. Şimdi mesele, bu bağımlılığın raporlarda ne kadar açık, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir biçimde gösterileceği.