Antalya'da iklim müzakereleri sürerken dünyanın en kırılgan ülkelerinden gelen mesaj giderek daha yüksek sesle duyuluyor: Okyanusları korumak için verilen sözler artık uygulamaya dönüşmeli. Küçük ada devletleri, yükselen deniz seviyeleri, aşırı ısınan sular ve kıyı ekosistemlerindeki kayıplarla mücadele ederken COP31'i uluslararası toplumdan somut taahhütler almak için önemli bir fırsat olarak görüyor. Ancak bilimsel veriler, müzakerelerin hızından çok daha hızlı ilerleyen bir krize işaret ediyor.

Okyanuslarda üst üste onuncu ısı rekoru
Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) 9 Kasım'da COP31'in ilk gününde yayımladığı 2026 İklim Durumu Güncellemesi, okyanuslardaki ısınmanın ulaştığı boyutu ortaya koydu. Ön veriler, okyanusların üst 2 bin metresinde biriken ısının 2026'da üst üste onuncu kez rekor düzeye çıkabileceğini gösteriyor. Okyanuslar, insan faaliyetlerinden kaynaklanan fazla ısının yaklaşık yüzde 90'ını emiyor. Ancak bu süreç deniz ekosistemleri üzerinde giderek ağırlaşan bir baskı yaratıyor. WMO ayrıca küresel ortalama deniz seviyesinin uydu ölçümlerinin başladığı 1993'ten bu yana en yüksek düzeye ulaştığını bildirdi. Alçak kıyı bölgelerinde yaşayan yaklaşık 900 milyon insan, yükselen deniz seviyelerinin yarattığı risklerle karşı karşıya.
Küçük ada ülkelerinden Antalya'ya uyarı
Seyşeller ve Niue gibi iklim değişikliğinin etkilerine karşı son derece kırılgan ülkelerin temsilcileri, Antalya'daki liderler zirvesinde daha güçlü iklim eylemi ve finansman desteği talep etti. Bu ülkeler açısından okyanusların ısınması yalnızca çevresel bir sorun değil; gıda güvenliği, balıkçılık, enerji, ekonomik kalkınma ve toplulukların geleceğiyle doğrudan bağlantılı bir varoluş meselesi. Yükselen denizler tarım arazilerini tehdit ederken, deniz ekosistemlerindeki bozulma kıyı topluluklarının geçim kaynaklarını da zayıflatıyor.
Mavi COP söyleminden uygulamaya
Türkiye ve Avustralya'nın COP31 için öne çıkardığı Mavi COP yaklaşımı, okyanusların iklim müzakerelerinde daha merkezi bir konuma taşınmasını hedefliyor. Bu kapsamda 11 Kasım'da Antalya'da düzenlenen BM Okyanus ve İklim Değişikliği Diyaloğu toplantısında, okyanus temelli iklim çözümlerinin Paris Anlaşması ve ulusal iklim planlarına nasıl entegre edilebileceği ele alındı. Gündemde deniz ekosistemlerinin korunmasının yanı sıra iklim uyumunun finansmanı ve okyanus temelli eylemlerin uygulamaya geçirilmesi de vardı.
BM Genel Sekreteri'nin Okyanus Özel Temsilcisi Peter Thomson ise COP31 öncesinde yayımladığı değerlendirmede, Pasifik ada ülkelerinin 30 yılı aşkın süredir aynı uyarıyı yaptığını hatırlattı. Thomson'a göre bu çağrılar uzun yıllar boyunca bölgesel bir sorun gibi ele alındı ve uluslararası iklim müzakerelerinde yeterince karşılık bulmadı. Oysa okyanusların ısınması artık yalnızca ada ülkelerini değil, küresel gıda ve enerji güvenliğini de tehdit ediyor.
Ya verilen sözler?
COP31'in okyanusları iklim gündeminin merkezine taşıma iddiası önemli. Ancak Mavi COP söyleminin gerçek bir dönüşüme dönüşmesi, toplantıların ve bildirilerin ötesine geçilmesine bağlı. Deniz ekosistemlerinin korunması, kıyı topluluklarının iklim değişikliğine uyumu ve küçük ada ülkelerinin finansmana erişimi konusunda ölçülebilir hedefler ortaya konulmadığı sürece okyanuslar için verilen sözler bir kez daha müzakere salonlarında kalabilir.






