COP31’e iki ay kala Türkiye’nin önündeki en önemli meselelerden biri artık zirvenin Antalya’da yapılması değil, Türkiye’nin bu zirvede nasıl bir rol oynayacağı. Çünkü COP31, daha önceki zirvelerden farklı bir modelle ilerliyor. Türkiye ev sahibi ve COP Başkanı. Avustralya ise geçen yıl Brezilya’daki COP30’da varılan anlaşma doğrultusunda Müzakereler Başkanı olarak süreci yürütüyor. Bu görev paylaşımı, Avustralya’nın COP31 müzakerelerinde özel bir yetki üstlenmesini öngörüyor. Şimdi tartışma Türkiye tarafındaki bir açıklamayla yeniden başladı.
“Nihai Karar Türkiye’de”???
COP31 Başkanı Murat Kurum, 10 Eylül’de Trabzon’da uluslararası basın mensuplarının sorularını yanıtlarken Türkiye ile Avustralya’nın eş başkan olmadığını, Türkiye’nin COP31 Başkanı, Avustralya’nın ise Müzakereler Başkanı olduğunu söyledi. Kurum, iki ülke arasında bir görüş ayrılığı yaşanması halinde nihai kararın COP31 Başkanlığında olacağını ifade etti. Aynı açıklamada şu ana kadar Türkiye ve Avustralya arasında herhangi bir sorun yaşanmadığını ve iki ülkenin uyum içinde çalıştığını da belirtti. Bu açıklama, Türkiye açısından önemli. Çünkü COP31’in başkanlığı yalnızca Antalya’da büyük bir uluslararası organizasyona ev sahipliği yapmak anlamına gelmiyor. Türkiye, zirvenin siyasi yönünü de taşıyor.
Ama Müzakere Masasında Avustralya Var
Öte yandan Türkiye’nin rolünü anlatırken Avustralya’nın yetkisini de görmezden gelmek mümkün değil. COP31 için hazırlanan ortaklık metnine göre Avustralya, konferanstaki müzakereleri yürütme konusunda özel yetkiye sahip. Müzakere metinlerinin hazırlanması ve hükümetler arası görüşmelerin yönetilmesi bu yapının temel unsurlarından. Türkiye ise COP Başkanlığının yanı sıra müzakere dışındaki Action Agenda sürecini yönetiyor. Yani Antalya’daki zirvede iki ülkenin işi birbirinden ayrılmış durumda. Türkiye, COP’un siyasi ev sahibi ve başkanı. Avustralya ise müzakere masasının başında. Tam da bu nedenle Kurum’un “nihai karar Türkiye’de” açıklaması, COP31’in yönetim modelinin nasıl işleyeceği açısından önem taşıyor.
Türkiye COP31’de Ne Yapmak İstiyor?
Türkiye’nin COP31 yaklaşımında öne çıkan başlıklardan biri, zirveyi bir “uygulama COP’u” olarak konumlandırmak. Başkanlığın gündeminde elektrifikasyon, dayanıklı kentler, atık yönetimi gibi başlıklar bulunuyor. Türkiye ayrıca iş dünyası, kentler ve diğer aktörlerin iklim eylemini hızlandırmasına yönelik Action Agenda’yı yönetiyor. Bu bizim açımızdan önemli bir alan. Çünkü COP31 yalnızca devletlerin kapalı kapılar ardında müzakere ettiği bir zirve olmayacak. Antalya’da Türkiye'nin iklim politikası, enerji dönüşümü, kentler ve uygulama kapasitesi de küresel kamuoyunun önüne çıkacak. Dolayısıyla Türkiye'nin COP31'deki etkisini yalnızca “son sözü kim söylüyor?” üzerinden ölçmek eksik kalabilir. Dolayısıyla, acaba Türkiye, ev sahibi olduğu bu COP’u kendi iklim gündemini anlatmanın ötesine taşıyıp küresel müzakere sürecinde ne kadar etkili olabilecek?
Antalya’ya Doğru
COP31, 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da yapılacak. Türkiye ilk kez bir COP’a ev sahipliği yaparken, zirvenin kendisi de uluslararası iklim diplomasisi açısından alışılmadık bir modelle gerçekleştirilecek. Şimdilik Türkiye ve Avustralya tarafı birlikte çalıştıklarını söylüyor. Ancak zirve yaklaştıkça özellikle zor başlıklarda bu ortaklığın nasıl işleyeceği daha fazla önem kazanacak. Çünkü COP masasındaki mesele yalnızca kimin başkan olduğu değil. Türkiye’nin ev sahibi olarak kurduğu masada, kendi iklim gündemini ne kadar ileri taşıyabileceği.
