Avrupa Birliği'nin iklim politikalarına karşı Polonya'nın açtığı hukuk mücadelesi sonuçsuz kaldı. AB Adalet Divanı, 12 Kasım'da açıkladığı kararla Polonya'nın Fit for 55 paketindeki yedi temel düzenlemeye yönelik iptal başvurularının tamamını reddetti. Böylece Avrupa'nın 2030'a kadar sera gazı emisyonlarını 1990 seviyesine kıyasla en az yüzde 55 azaltma ve 2050'de iklim nötrlüğüne ulaşma hedefinin önemli yasal araçları yerinde kaldı.

Polonya, düzenlemelerin ülkenin enerji arz yapısını ve kömüre dayalı enerji sistemini etkileyeceğini, bazı önlemlerin mali nitelik taşıdığını savunarak kararların AB Konseyi'nde oybirliğiyle alınması gerektiğini ileri sürmüştü. Mahkeme ise düzenlemelerin nitelikli çoğunlukla kabul edilebileceğine hükmetti. Ayrıca hiçbir düzenlemenin temel amacının üye ülkelerin enerji kaynakları tercihlerini veya enerji arzının genel yapısını önemli ölçüde değiştirmek olmadığını belirtti.
CBAM ve ETS2 de hukuki engeli aştı
Kararın en önemli sonuçlarından biri, Avrupa'nın karbon fiyatlandırma politikaları açısından ortaya çıktı. Polonya'nın itiraz ettiği düzenlemeler arasında Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) ve binalar ile karayolu taşımacılığında kullanılan yakıtları kapsayan yeni emisyon ticaret sistemi ETS2 de bulunuyordu.
CBAM, belirli ithal ürünlerin üretiminden kaynaklanan emisyonlara karbon maliyeti uygulanmasını öngörüyor. Mekanizma, Avrupa dışındaki üreticilerin daha düşük karbon maliyetleriyle rekabet ederek AB sanayisi karşısında avantaj elde etmesini ve üretimin daha gevşek iklim kurallarına sahip ülkelere kaymasını önlemeyi amaçlıyor. Düzenlemenin kesin uygulama dönemi 1 Ocak 2026'da başladı.
ETS2 ise binalarda ve karayolu taşımacılığında kullanılan yakıtların emisyonlarını kapsıyor. Sistemde yükümlülük doğrudan yakıt tedarikçilerine ait olacak; ancak karbon maliyetinin tüketicilere fiyatlar üzerinden yansıması bekleniyor. Sistemin tam olarak devreye girmesi 2028'e ertelenmiş durumda.
Otomotiv ve enerji verimliliği hedefleri korunuyor
Mahkemenin reddettiği başvurular arasında yeni otomobil ve hafif ticari araçların CO₂ emisyonlarına ilişkin düzenleme de yer alıyor. Buna göre AB genelinde yeni araç filosunun emisyonlarının 2035 itibarıyla yüzde 100 azaltılması hedefi hukuki geçerliliğini koruyor. Hedef, yeni araç satışlarına ilişkin; mevcut araçların trafikten kaldırılması anlamına gelmiyor.
Polonya'nın itiraz ettiği diğer düzenlemeler ise üye ülkelerin sera gazı azaltım yükümlülüklerini, arazi kullanımı ve ormancılık sektöründeki karbon tutma hedeflerini, emisyon ticaret sisteminin piyasa istikrar rezervini ve enerji verimliliği yükümlülüklerini kapsıyor.
Mahkeme, Polonya'nın enerji fiyatlarında artış ve istihdam kaybı yaşanabileceğine ilişkin itirazlarını da kabul etmedi. AB mevzuatının üye ülkelerin farklı koşullarını dikkate aldığını ve Sosyal İklim Fonu gibi telafi mekanizmalarının oluşturulduğunu vurguladı.
Polonya'nın itirazı bitti, siyasi tartışma sürüyor
Davaların büyük bölümü 2023 yılında, Polonya'da Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) iktidardayken açılmıştı. Donald Tusk hükümeti göreve geldikten sonra başvuruları geri çekmemeyi tercih etti. Öte yandan Tusk yönetimi de ETS2'nin ertelenmesi gibi konularda AB iklim politikalarının bazı unsurlarının yeniden değerlendirilmesini savunuyor.
Mahkemenin kararı, AB'nin iklim mevzuatına yönelik bu yedi iptal girişimini sonuçlandırıyor. Ancak düzenlemelerin uygulanmasına ilişkin siyasi ve ekonomik tartışmaların sona erdiği anlamına gelmiyor.






