SKDM’nin ilk döneminde odak çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi temel ürünlerdi. Avrupa Parlamentosu ise şimdi mekanizmanın kapsamını aşağı akış ürünlerine doğru genişletiyor. Parlamento’nun kabul ettiği pozisyon 457 ürünü kapsıyor; bunlar arasında çelik ve alüminyum yoğun bağlantı elemanları, teller, yaylar ve çeşitli ev ürünlerinin yanı sıra güneş panelleri, ısı pompaları ve bazı elektrikli cihazlar da bulunuyor.

Bu değişiklik önemli çünkü karbon maliyetinden kaçınmanın yolu yalnızca üretimi başka bir ülkeye taşımak olmayabilir. Bir ürünün küçük değişikliklerle mevcut SKDM kapsamının dışına çıkarılması da sistemin açığına dönüşebilir. Parlamento bu nedenle “hafifçe değiştirilmiş” ürünlere ilişkin eşiği sıkılaştırıyor; ancak normal ticari değişikliklerle kuralları bilinçli olarak aşmaya yönelik işlemlerin birbirinden ayrılmasını da öngörüyor.

Online Satışlar da Radarın İçinde

Yeni yaklaşımın dikkat çekici taraflarından biri de dijital ticaret. Parlamento, AB dışından tüketiciye doğrudan gönderilen ürünlerin mevcut ithalat zincirindeki boşluklardan yararlanmasını önlemeye yönelik kurallar getiriyor. Böylece fiziksel ithalatçı üzerinden gelen ürünle çevrim içi platform aracılığıyla doğrudan tüketiciye ulaşan ürün arasında SKDM açısından oluşabilecek farkın kapatılması hedefleniyor. Başka bir deyişle Avrupa’nın karbon sınırı artık yalnızca fabrikaların kapısında değil, ürünün AB pazarına nasıl girdiğinde de kuruluyor.

Fren Yerine Destek Mekanizması

Parlamento bir başka kritik değişiklikle, ciddi fiyat şoklarında bazı ürünleri geçici olarak SKDM kapsamından çıkarabilecek mekanizmanın yerine, elde edilen SKDM gelirlerinin etkilenen sektörlere yönlendirilmesini öneriyor. Ayrıca düşük gelirli ülkeler için raporlama kolaylıkları ve AB dışındaki ülkelerden gelen, şebeke istikrarı amacıyla kullanılan elektrik akışlarına yönelik bir istisna da pozisyona eklendi. Parlamento ayrıca, karbon kaçağı riski taşıyan AB üreticilerini desteklemek üzere tasarlanan geçici karbonsuzlaşma fonunun kapsamını gübre üreticileri ve yüksek karbon maliyetleriyle karşılaşan aşağı akış kullanıcılara kadar genişletmek istiyor. Fonun 2027-2029 döneminde işletilmesi öneriliyor.

SKDM Artık Bir Vergiden Fazlası

Buradaki asıl değişim, SKDM’nin yalnızca ithal çeliğe, alüminyuma ya da gübreye karbon maliyeti getiren bir mekanizma olmaktan çıkması. Avrupa Parlamentosu’nun önerdiği çerçeve, karbon yoğunluğunu ürün zincirinin daha aşağılarına kadar takip etmeye hazırlanıyor. Bu da AB pazarına mal satan şirketler açısından soruyu değiştiriyor: “Ürünüm SKDM kapsamında mı?” yerine “Ürünümün karbon hesabı zincirin neresine kadar izlenebiliyor?” Parlamento’nun pozisyonu henüz nihai yasa değil. Avrupa Parlamentosu ile AB üyesi ülkelerin oluşturduğu Konsey arasında müzakerelerin tamamlanması gerekiyor; dolayısıyla kapsam ve kurallar nihai metinde değişebilir.