Avustralya, büyük ve orta ölçekli şirketler için zorunlu iklim bağlantılı raporlama sistemini 2025’te kademeli olarak uygulamaya almaya başladı. Sistem şirketlerden iklim riskleri ve fırsatlarının yanı sıra değer zincirindeki sera gazı emisyonlarını da açıklamasını istiyor. 2026 itibarıyla kapsam, 250 ve üzeri çalışanı bulunan, belirli gelir ve varlık eşiklerini aşan orta ölçekli şirketlere de genişliyor. Ancak uygulama ilerledikçe şirketlerin özellikle Scope 3 emisyonlarını hesaplamak ve tedarik zincirlerinden gerekli verileri toplamak konusunda zorlandığı görülüyor. Hükümetin yeni danışma sürecinin merkezinde de bu yükün nasıl azaltılabileceği var.
Scope 3 için “ne kadar veri yeterli?”
Scope 3, şirketin doğrudan kontrolü dışındaki değer zincirinden kaynaklanan emisyonları kapsıyor. Bu nedenle veri yalnızca şirketin kendi sistemlerinden değil, tedarikçilerinden ve diğer iş ortaklarından da geliyor. Avustralya hükümeti, şirketlerin değer zincirindeki küçük işletmelerden hangi bilgileri makul biçimde talep edebileceğine ilişkin daha açık kurallar getirmeyi öneriyor. Ayrıca şirketlerin her seferinde tedarikçilerinden karmaşık hesaplamalar istemek zorunda kalmaması için kamuya açık emisyon faktörlerinin artırılması da gündemde. Bu yaklaşım özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından önemli. Çünkü büyük şirketlerin iklim raporlaması için talep ettiği veriler, kendi başına kapsamlı sürdürülebilirlik raporlaması yapmak zorunda olmayan küçük tedarikçiler üzerinde yeni bir maliyet oluşturabiliyor.
Güvence seviyesi de tartışılıyor
Avustralya'nın mevcut sisteminde iklim açıklamalarının zaman içinde “limited assurance”dan “reasonable assurance”a geçmesi planlanıyor. Daha kapsamlı güvence sürecinin 2030 ortalarından itibaren devreye girmesi öngörülüyor. Yeni danışma belgesinde ise bunun sürdürülmesi, 2035'e ertelenmesi veya yalnızca daha olgun ve güvenilir veri bulunan göstergelerde uygulanması gibi seçenekler değerlendiriliyor. Örneğin Scope 1 ve Scope 2 emisyonları için daha yüksek güvence seviyesi uygulanırken, veri toplamanın daha karmaşık olduğu Scope 3 için daha sınırlı bir yaklaşım benimsenmesi seçenekler arasında.
Daha az raporlama, daha az şeffaflık mı?
Tartışmanın kritik noktası burada. Şirketlerin gereksiz veri taleplerinden ve yüksek uyum maliyetlerinden kurtarılması, özellikle küçük işletmeler açısından önemli. Ancak iklim raporlamasının temel amacı da şirketlerin iklim risklerini ve emisyonlarını yatırımcılar açısından karşılaştırılabilir ve güvenilir hale getirmek. Dolayısıyla mesele yalnızca “şirketlere ne kadar yük bindiriyoruz?” sorusu değil. Aynı zamanda yatırımcıların ve kamuoyunun ihtiyaç duyduğu bilginin ne kadarının korunacağı.
Avustralya hükümeti de yeni düzenlemelerin amacı olarak raporlama yükünü azaltırken iklim açıklamalarının faydasını korumayı gösteriyor. Danışma süreci 2 Ekim 2026'ya kadar açık kalacak. Avustralya'nın attığı bu adım, sürdürülebilirlik raporlamasının yeni bir aşamaya girdiğini gösteriyor: İlk soru artık yalnızca “Şirketler ne raporlamalı?” değil, “Hangi veri gerçekten anlamlı ve bu veriyi elde etmenin maliyeti ne kadar olmalı?”
