Türkiye'nin nükleer enerji yatırımlarında yeni bir teknoloji ve uluslararası ortaklık arayışı, COP31'de imzalanan anlaşmayla somut bir aşamaya taşındı. Türkiye Nükleer Enerji AŞ (TÜNAŞ) ile Kanada merkezli mühendislik ve nükleer teknoloji şirketi AtkinsRéalis'in iştiraki Candu Energy, Türkiye'de kurulması değerlendirilen yeni bir nükleer santral için fizibilite ve ön tasarım mühendisliği çalışmalarını yürütmek üzere mutabakata vardı. 12 Kasım'da Antalya'da imzalanan anlaşma, Türkiye'nin Rus teknolojisiyle inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali dışındaki nükleer enerji seçeneklerini çeşitlendirme arayışında önemli bir gelişme. Ancak anlaşma henüz santral inşaatı için verilmiş bir yatırım kararı anlamına gelmiyor.
Gündemde 4,5 GW kapasiteli santral var
AtkinsRéalis Nükleer Enerji Başkanı Joe St. Julian'ın Reuters'a verdiği bilgiye göre taraflar, altı üniteden oluşan ve toplam 4,5 gigavat kapasiteye ulaşabilecek bir nükleer santral seçeneğini değerlendiriyor. Projede Kanada'nın geliştirdiği CANDU (Canada Deuterium Uranium) ağır su reaktör teknolojisinin kullanılması öngörülüyor.
Anlaşma kapsamında santral için olası saha seçenekleri, altyapı gereksinimleri, çevresel koşullar, teknoloji uyarlaması ve işletme modelleri incelenecek. Projenin ekonomik fizibilitesi, yatırım maliyetleri ve finansman seçenekleri de değerlendirmenin önemli başlıklarını oluşturuyor.
AtkinsRéalis yetkilisi Gary Rose, Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada ilk çalışmaların Sinop'taki olası saha üzerinde yoğunlaşacağını belirtti. Rose, fizibilite çalışmasının Mayıs 2027'ye, ön tasarım mühendisliği çalışmalarının ise 2027 sonu veya 2028'in ilk aylarına kadar tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi. Nihai teknoloji seçiminin 2028'in ilk çeyreğinde yapılabilmesi amaçlanıyor.
Kanada finansman desteği sağlayacak
Anlaşmanın dikkat çeken boyutlarından biri de finansman. AtkinsRéalis yetkilisi Gary Rose, Kanada hükümetinin olası santral yatırımının en azından bir bölümünün finansmanını sağlama konusunda taahhüdü bulunduğunu açıkladı. Projenin geri kalan finansmanı için diğer ülkelerin ihracat kredi kuruluşları, uluslararası tedarikçiler ve yerli inşaat şirketleriyle iş birliği seçenekleri değerlendiriliyor.
Şirketin yaklaşımı, yalnızca reaktör teknolojisi sağlamaktan ibaret değil. Mühendislik, ekipman tedariki ve inşaat süreçlerinde uluslararası ortaklıkların kurulması da planlanıyor. Kanada'nın yanı sıra Güney Kore ve Fransa gibi ülkelerden tedarikçilerin olası projeye katılımı gündemde.
Yerli sanayi ve teknoloji transferi gündemde
Türkiye açısından anlaşmanın önemli başlıklarından biri de yerli sanayinin projeye katılımı. TÜNAŞ ve AtkinsRéalis, olası yatırım kapsamında yerli tedarik zincirinin geliştirilmesi, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve teknolojiye ilişkin uzmanlığın Türkiye'de güçlendirilmesi üzerinde çalışacak.
CANDU teknolojisi, basınçlı ağır su reaktörleri sınıfında yer alıyor. Doğal uranyum kullanabilmesi ve yakıt esnekliği, teknolojinin öne çıkarılan özellikleri arasında. AtkinsRéalis, dünya genelinde dört kıtada inşa edilmiş 34 CANDU reaktörü bulunduğunu belirtiyor. Şirket, Türkiye'deki olası projede yerli üretim ve tedarik kapasitesinin geliştirilmesini de önemli bir ekonomik fırsat olarak değerlendiriyor.
Türkiye nükleer kapasitesini büyütmek istiyor
Türkiye, nükleer enerjinin elektrik üretimindeki payını artırmayı uzun vadeli enerji stratejisinin önemli unsurlarından biri olarak görüyor. Mersin'de Rusya'nın Rosatom şirketi tarafından inşa edilen 4,8 gigavat kapasiteli Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin ardından Sinop ve Trakya'da yeni santral seçenekleri değerlendiriliyor. Ankara'nın 2040 yılına kadar toplam nükleer enerji kapasitesini 10 gigavata çıkarma hedefi bulunuyor.
COP31'de Kanada ile imzalanan anlaşma, bu hedef doğrultusunda teknoloji ve finansman seçeneklerinin çeşitlendirilmesi açısından önem taşıyor. Bununla birlikte projenin hayata geçirilmesi; fizibilite sonuçlarına, teknoloji seçimine, finansman koşullarına ve çevresel değerlendirmelere bağlı olacak.
Nükleer enerji işletme aşamasında düşük karbonlu elektrik üretme potansiyeli taşısa da yüksek yatırım maliyetleri, uzun inşaat süreleri, radyoaktif atıkların yönetimi ve güvenlik gereklilikleri nedeniyle kapsamlı değerlendirme gerektiriyor. Türkiye-Kanada iş birliğinin gerçek ölçeği de bu teknik, ekonomik ve çevresel değerlendirmelerin ardından netleşecek.
