COP31’de Fosil Yakıt Çatlağı Derinleşiyor

19 Kasım 2026 | Güncel, Karbon | 0 yorum

COP31'de yayımlanan 18 sayfalık ilk anlaşma taslağı, ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarını ortaya koydu. Fosil yakıtlardan uzaklaşma mı, tamamen çıkış mı? İklim finansmanı ne kadar olacak? Türkiye'nin 2035'e kadar elektriğin küresel enerji tüketimindeki payını yüzde 35'e çıkarma önerisi de müzakerelerin tartışmalı başlıkları arasına girdi.

Antalya'daki COP31 müzakerelerinde ilk anlaşma taslağının yayımlanması, küresel iklim diplomasisinin önündeki zorlu pazarlıkları da görünür hale getirdi. Yaklaşık 200 ülkenin uzlaşma aradığı görüşmelerde fosil yakıtların geleceği, gelişmekte olan ülkelere sağlanacak iklim finansmanı ve küresel enerji dönüşümünün hızı konusunda henüz ortak bir zemin oluşmadı. 18 sayfalık taslak, uzlaşmadan çok, hangi konularda uzlaşılamadığını gösteren bir müzakere haritası niteliği taşıdı.

cop31-gece

Fosil yakıtlardan uzaklaşmak mı, tamamen çıkmak mı?

Taslağın en tartışmalı başlığı, küresel emisyonların başlıca kaynağı olan fosil yakıtların geleceği oldu. Metinde iki farklı yaklaşım yer aldı. Bunlardan ilki, ülkelerin 2023'te COP28'de üzerinde uzlaştığı fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünü yeniden gündeme getirdi. İkinci ve daha iddialı seçenek ise fosil yakıtların tamamen aşamalı olarak terk edilmesini öngördü.

Ancak iki ifadenin de nihai anlaşma metninden çıkarılma ihtimali bulunuyor. Bu durum, fosil yakıtlardan çıkış konusunda yıllardır süren uluslararası tartışmanın COP31'de de aşılmasının kolay olmayacağını gösterdi.

Müzakerelere Avustralya ile birlikte başkanlık eden Avustralya İklim ve Enerji Bakanı Chris Bowen, taslaktaki bazı maddelerin ülkeler tarafından şimdiden reddedildiğini açıkladı. Bowen, anlaşmazlık yaratan konuların müzakere masasına taşınmasının uzlaşma arayışının bir parçası olduğunu savundu.

Türkiye'nin yüzde 35 hedefi de tartışma masasında

Taslakta Türkiye'nin gündeme getirdiği önemli bir enerji hedefi de yer aldı. Buna göre Türkiye, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasını önerdi. Ancak hedef konusunda da ülkeler arasında görüş ayrılıkları bulunuyor.

Elektrifikasyon, sanayi, ulaşım ve binalarda fosil yakıt kullanımını azaltmanın temel araçlarından biri olarak görülüyor. Bununla birlikte elektriğin toplam enerji tüketimindeki payının artırılması, elektrik üretiminin hangi kaynaklardan sağlandığı sorusunu da beraberinde getiriyor. Yenilenebilir enerji yatırımlarıyla desteklenmeyen bir elektrifikasyon hedefinin iklim açısından beklenen dönüşümü tek başına sağlaması mümkün değil.

İklim finansmanında zengin ülkelerin sorumluluğu

Müzakerelerin bir diğer kritik başlığı, iklim değişikliğinin etkilerine karşı daha kırılgan ülkelerin desteklenmesi oldu. Gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlaması için ne ölçüde finansman sunacağı konusunda anlaşmazlıklar devam etti.

İklim krizinin etkilerini en ağır yaşayan ülkelerin önemli bir bölümü, emisyonlara tarihsel katkısı daha düşük olmasına rağmen uyum ve dayanıklılık yatırımlarını finanse etmekte zorlanıyor. Bu nedenle iklim finansmanı, COP31'in yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda iklim adaleti açısından da en önemli müzakere başlıklarından biri haline geldi.

Çevre düşünce kuruluşu E3G'den Cosima Cassel, ilk taslağın çok sayıda farklı öneriyi bir araya getirdiğine dikkat çekti. Cassel'e göre asıl sınav, müzakereler ilerledikçe temel unsurların nihai anlaşmada korunup korunamayacağı olacak.

COP31'de yapay zekâ taahhüdüne sınırlı ilgi

COP31'in müzakere gündeminin dışında kalan bir başka gelişme ise Türkiye'nin sürdürülebilir yapay zekâ kullanımına yönelik gönüllü taahhüt girişimi oldu. Yapay zekânın iklim çözümlerinin bir parçası haline getirilmesini amaçlayan girişim, teknolojinin çevresel etkilerine ilişkin artan tartışmaların gölgesinde kaldı.

Özellikle veri merkezlerinin hızla büyümesi; elektrik tüketimi, su kullanımı, arazi ihtiyacı ve kritik minerallere yönelik talep açısından yeni baskılar yaratıyor. Bu nedenle yapay zekânın iklim mücadelesine katkısı kadar kendi çevresel ayak izinin nasıl yönetileceği de önem taşıyor.

COP31 kapsamında açıklanan gönüllü taahhüde, müzakerelere katılan yaklaşık 200 ülkeden yalnızca dokuzu imza verdi. Bu sınırlı katılım, sürdürülebilir yapay zekâ konusunda uluslararası uzlaşının henüz başlangıç aşamasında olduğunu ortaya koydu.

Asıl anlaşma son güne mi kalacak?

COP31'de nihai anlaşma için belirlenen takvim cuma günü sona erecek. Ancak geçmiş BM iklim zirvelerinde olduğu gibi görüşmelerin belirlenen sürenin ötesine taşınması ihtimali de bulunuyor.

Dünyanın 1,5 derece sıcaklık eşiğini aşma yolunda ilerlediğine ilişkin bilimsel uyarılar giderek güçlenirken ülkelerin fosil yakıtlar, finansman ve enerji dönüşümü konusunda ortak bir metin oluşturmakta zorlanması dikkat çekiyor.

Antalya'daki ilk taslak, müzakerelerin yönünü gösterdi ancak çözümün nerede bulunacağını henüz ortaya koymadı. COP31'in gerçek başarısı, üzerinde uzlaşılması kolay ifadelerden oluşan bir metin yayımlamak değil, ülkelerin yıllardır ertelediği zor kararları nihai anlaşmaya taşıyabilmek olacak.

Kaynak: Reuters

Yazıyı Paylaş:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR...

2025’te Veri Merkezleri Nasıl Değişecek?

Gıda Dekarbonizasyonu

COP28’de Gıda Dekarbonizasyonu Gündeme Geliyor

İnce İnanç

Yenilebilir Enerjiye Büyük Destek

Aksa Enerji

Aksa Enerji’den İlk Yarı Yılda 3 Milyar TL FAVÖK

Arzuhan Doğan Yalçın

Aydın Doğan Vakfı ve UNICEF Kız Çocukları için El Ele Verdi

elektrik piyasası

Bakanlar Yeni Elektrik Piyasası Düzenlemelerine Yeşil Işık Yaktı