Global Carbon Project: Emisyonlarda Düşüş Yanıltmasın

16 Kasım 2026 | Karbon | 0 yorum

Küresel fosil yakıt kaynaklı CO₂ emisyonlarının 2026’da yüzde 0,4 gerilemesi bekleniyor. Güneş ve rüzgâr enerjisinin büyümesi bu düşüşte etkili olsa da İran çatışmasının tetiklediği petrol krizi de önemli rol oynuyor. Üstelik ormansızlaşma ve arazi kullanımındaki değişiklikler nedeniyle toplam CO₂ emisyonlarının yeni bir rekora ulaşacağı tahmin ediliyor.

Küresel emisyon tablosunda alışılmadık bir ayrışma yaşanıyor. Fosil yakıt ve çimento kaynaklı CO₂ salımının 2026’da yüzde 0,4 azalarak 38,2 milyar tona gerilemesi bekleniyor. Ancak bu gelişme, küresel emisyonların düşüşe geçtiği anlamına gelmiyor. Arazi kullanımındaki değişiklikler de hesaba katıldığında toplam CO₂ emisyonlarının 43,3 milyar tona çıkacağı öngörülüyor. Geçen yıl bu miktar 42,8 milyar tondu.

Karbon

Global Carbon Project’in 2026 Küresel Karbon Bütçesi raporu, fosil yakıtlardaki sınırlı düşüşün arkasında iki ayrı dinamik bulunduğunu gösteriyor: Yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyüme ve İran çatışmasının küresel enerji piyasalarında yarattığı sarsıntı.

Petrol kaynaklı emisyonların yüzde 1,9 azalması bekleniyor. Bu gerilemede çatışmanın ardından yükselen enerji fiyatları, arz kesintileri ve petrol tüketimindeki daralma etkili. Dolayısıyla emisyonlardaki düşüşün tamamını enerji dönüşümünün başarısı olarak okumak mümkün değil.

Güneş ve Rüzgâr Talep Artışını Karşılıyor

Enerji talebi artmaya devam ederken güneş ve rüzgâr enerjisi ile elektrikli araçların yaygınlaşması, fosil yakıtlara duyulan ihtiyacı sınırlıyor. Araştırmaya göre bu üç teknoloji, küresel enerji talebindeki ilave artışın yaklaşık üçte ikisini karşılıyor.

Bu katkı küçümsenecek gibi değil. Nature Climate Change dergisinde yayımlanan araştırma, güneş ve rüzgâr enerjisi ile elektrikli araçların 2025’te yaklaşık 4,1 milyar ton, 2026’da ise 4,6 milyar ton CO₂ emisyonunu önlediğini tahmin ediyor. Çin, bu kazanımın yaklaşık yarısına karşılık gelen payıyla öne çıkıyor.

Araştırmacıların 2028’e kadar uzanan projeksiyonları da temiz teknolojilerin enerji talebinden kaynaklanan emisyon artışının yüzde 64 ila 79’unu karşılayabileceğini gösteriyor. Ancak mevcut büyüme hızı, toplam emisyonları kalıcı biçimde düşürmeye henüz yetmiyor.

Orman Kaybı Kazanımları Geri Alıyor

Fosil yakıtlardaki gerilemenin toplam emisyonlara yansımamasının önemli nedenlerinden biri arazi kullanımı. Ormansızlaşma, orman bozulması ve turbalık alanlardaki yangınlar atmosfere salınan karbon miktarını artırıyor.

Rapora göre arazi kullanımındaki değişikliklerden kaynaklanan emisyonların 2026’da 5,1 milyar tona ulaşması bekleniyor. Artışta, büyük bölümü insan faaliyetleriyle başlatılan turba yangınları ve Güneydoğu Asya’daki orman bozulması etkili.

Ormanların karbon tutma kapasitesi de iklim krizinden etkileniyor. Karasal ve okyanusal ekosistemler insan kaynaklı emisyonların önemli bir bölümünü emmeye devam etse de iklim değişikliği bu doğal yutakların gücünü zayıflatıyor. Üstelik ağaçlandırma ve yeniden ormanlaştırma yoluyla sağlanan kazanımlar, devam eden ormansızlaşmayı telafi etmeye yetmiyor.

1,5 Derece İçin Dört Yıldan Az Zaman

Raporun en çarpıcı uyarısı, kalan karbon bütçesine ilişkin. Küresel ısınmayı sanayi öncesi dönemin 1,5 derece üzerinde sınırlamak için geriye yaklaşık 150 milyar ton CO₂ emisyon hakkı kaldığı hesaplanıyor. Mevcut salım hızı korunursa bu bütçe dört yıldan kısa sürede tükenebilir.

Atmosferdeki CO₂ yoğunluğunun da 2026’da milyonda 427,7 parçaya (ppm) ulaşması bekleniyor. Bu değer, sanayi öncesi dönemin yaklaşık yüzde 54 üzerinde.

Araştırmacıların uyarısı açık: Tek bir yılda görülen emisyon düşüşü, fosil yakıt çağının geride kaldığını göstermiyor. Kalıcı bir gerileme için yenilenebilir enerji, depolama teknolojileri ve elektrikli ulaşımın çok daha hızlı yaygınlaşması gerekiyor.

Küresel emisyonlarda ilk düşüş işaretinin görülmesi önemli. Ancak bu düşüşün bir bölümünün savaşın yarattığı enerji krizinden kaynaklanması, dönüşümün henüz ne kadar kırılgan olduğunu da ortaya koyuyor. İklim mücadelesinin başarısı, petrol fiyatları yükseldiğinde tüketimin azalmasına değil, fosil yakıtlara olan ihtiyacın kalıcı biçimde ortadan kalkmasına bağlı.

Yazıyı Paylaş:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR...

Naci Obut

Dicle Elektrik’ten Şanlıurfa’da 28 Milyon TL Tutarında Yatırım

Bioçeşitlilik

Dünyanın 2030 Hedefleri Daha Şimdiden Çöktü!

Denizüstü Rüzgâr

Denizüstü Rüzgârın Bedeli 3 Milyar Dolar

Maruderm'den İlk Sürdürülebilirlik Raporu

Maruderm Sürdürülebilirlik Performansını İlk Raporuyla Paylaştı

Sürdürülebilirliğe Giden Yol: Veri ve Teknolojinin Gücü

TEMA VAKFI- Dünya Çevre Günü

TEMA Vakfı’ndan Dünya Çevre Günü Mesajı