IEA üyesi ülkeler, enerji piyasalarındaki arz baskısına karşı mart ayında stratejik rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma kararı almıştı. IEA Başkanı Fatih Birol’un 7 Ekim’deki açıklamasına göre bu miktarın yaklaşık 325 milyon varillik bölümü şimdiye kadar piyasaya çıktı. Bazı ülkeler başlangıçta taahhüt ettikleri miktarın da üzerine çıktı.
Yeni karar, yeni bir 100 milyon varillik rezerv paketinden çok, daha önce verilmiş ancak henüz yerine getirilmemiş taahhütlerin hızlandırılması anlamına geliyor. IEA, kalan miktarın mümkün olan en kısa sürede piyasaya ulaşmasını destekliyor.
Fatih Birol: Petrol Stokları Daha Hızlı Piyasaya Çıkacak
IEA Başkanı Fatih Birol, mart ayında alınan stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürme kararının hızlandırılacağını açıkladı. Şimdiye kadar yaklaşık 325 milyon varil piyasaya çıkarılırken, kalan taahhütlerin tamamlanmasıyla yaklaşık 100 milyon varilin daha arz edilebileceği belirtildi. Birol, özellikle dizel piyasasındaki sıkışıklığa dikkat çekerek gerekmesi halinde daha fazla acil durum stoğunun da kullanılabileceğini söyledi.
“Gerekirse Daha Fazlasını Piyasaya Sürebiliriz”
IEA üyesi ülkeler, 7 Ekim’de yaptıkları toplantıda mart ayında açıklanan petrol rezervi salımının kalan bölümünün mümkün olan en kısa sürede tamamlanması konusunda destek verdi. Birol’un açıklamasına göre mart ayında taahhüt edilen 400 milyon varilin yaklaşık 325 milyon varili şimdiye kadar piyasaya çıktı. Kalan taahhütlerin tamamlanması yaklaşık 100 milyon varili daha piyasaya taşıyacak. Ancak Birol’un mesajı bununla sınırlı değil. IEA Başkanı, üye ülkelerin hâlâ yaklaşık 1,1 milyar varil kamuya ait acil durum petrol stoku bulunduğunu, bunun 200 milyon varilden fazlasının dizel olduğunu belirterek, piyasa koşulları gerektirirse bu stokların daha fazlasını da piyasaya sürmeye hazır olduklarını söyledi.
Bu Kez Öncelik Dizelde
IEA’nın açıklamasında dikkat çeken noktalardan biri de rezervlerin bileşimi. Üye ülkelerin kamu tarafından tutulan acil petrol stokları yaklaşık 1,1 milyar varil düzeyinde bulunuyor ve bunun 200 milyon varilden fazlasını dizel oluşturuyor. Dizel piyasasındaki arz sıkışıklığı nedeniyle ülkelerin mümkün olduğu ölçüde dizel stoklarını öne çekmesi bekleniyor. IEA, ihtiyaç duyulması halinde mevcut stratejik stoklardan daha fazla petrolün de piyasaya sürülebileceğini belirtiyor. Ancak bunun için piyasa koşullarının yakından izlenmesi ve gelecek hafta yapılacak IEA Yönetim Kurulu toplantısında durumun yeniden değerlendirilmesi bekleniyor.
Petrol Arzında Kriz Yönetimi
Kararın arkasında Hürmüz Boğazı'ndaki kriz ve bunun enerji ticaretine etkileri bulunuyor. IEA, özellikle rafine petrol ürünlerinin akışındaki sorunların dizel piyasasında baskıyı artırdığını belirtiyor. Ukrayna’daki saldırıların Rusya’daki rafineri kapasitesi üzerindeki etkileri de dizel arzındaki sıkışıklığı derinleştiren unsurlar arasında gösteriliyor.
G7 ülkeleri de 2 Ekim’de acil stoklardan 100 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü çıkarılması konusunda anlaşmıştı. IEA’nın son kararı bu çerçevede daha önce verilen rezerv taahhütlerinin hızlandırılmasıyla örtüşüyor.
Buradaki tablo, enerji güvenliği açısından kısa vadeli arz sorununa müdahale niteliğinde. Ancak stratejik rezervlerin tekrar tekrar devreye alınması, küresel enerji sisteminin petrol arzındaki kırılganlığını da görünür kılıyor. Acil durum stokları piyasayı rahatlatabilir; fakat petrol arzındaki yapısal riskleri ortadan kaldırmıyor.
