İklim krizini çoğu zaman yükselen sıcaklıklar, eriyen buzullar ya da daha sık yaşanan sıcak hava dalgaları üzerinden konuşuyoruz. Ancak sıcaklığın etkisi, özellikle çocuklar söz konusu olduğunda, takvimdeki gün sayısıyla da ölçülebiliyor. Yeni araştırma, milyonlarca çocuğun artık iklim değişikliği nedeniyle her yıl haftalarca daha fazla sıcak ve nemli havaya maruz kaldığını gösteriyor. Science Advances’ta yayımlanan çalışma, iklim modellerini demografik verilerle bir araya getirerek farklı yaş gruplarının insan kaynaklı ısınma nedeniyle kaç ek ısı stresi günü yaşadığını inceledi. Sonuç dikkat çekici: 10 yaşın altındaki çocukların yüzde 44’ü, iklim değişikliğinin neden olduğu en az 20 ek ısı stresi günüyle karşı karşıya. Bu, yaklaşık 583 milyon çocuk anlamına geliyor.

Buradaki “ısı stresi”, yalnızca termometrede görülen sıcaklığı ifade etmiyor. Araştırmada sıcaklığın yanı sıra nemi de hesaba katan ıslak termometre küre sıcaklığı kullanılıyor. Çünkü yüksek nem, vücudun terleyerek kendini soğutmasını zorlaştırıyor ve aynı sıcaklığı çok daha tehlikeli hale getirebiliyor. Çalışma, 28°C üzerindeki bu ölçümü orta düzey ısı stresi eşiği olarak kabul ediyor.

En ağır yük genç nüfusun üzerinde

Araştırmaya göre Güney Asya, Güneydoğu Asya ve Batı Afrika, çocukların tehlikeli nemli sıcaklıklara en fazla maruz kaldığı bölgeler arasında. Bunun nedeni yalnızca iklim koşulları değil; aynı zamanda bu bölgelerde genç nüfusun yüksek olması. Başka bir deyişle, iklim krizinin en sert etkilerinden biri, yaş ortalamasının düşük olduğu toplumlarda çocukların üzerine biniyor. Üstelik tablo gelecekte daha da ağırlaşabilir. Bugünkü iklim koşullarında 10 yaş altındaki çocukların yüzde 11'i, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle yılda en az 100 ek ısı stresi günü yaşıyor. Küresel sıcaklık artışının 1,5°C'ye ulaşması durumunda bu oran yüzde 13'e, 2°C'lik ısınmada ise yüzde 23'e çıkıyor.

Burada önemli bir adaletsizlik de var: İklim krizine en az katkıda bulunanların önemli bir bölümü, sonuçları en ağır yaşayanlar arasında. Araştırmanın başyazarı Rosa Pietroiusti de bulguların iklim adaleti tartışmaları açısından önemine dikkat çekiyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çocukların tarihsel sera gazı emisyonlarına katkısı çok düşükken, maruz kaldıkları sıcaklık yükü giderek artıyor.

Çocukluk da iklim krizinin alanına giriyor

Bu sonuçlar yalnızca sağlık açısından okunmamalı. Aşırı sıcak; çocukların dışarıda oynama, okula gitme ve günlük yaşamlarını sürdürme biçimlerini de etkileyebilir. Araştırmacılar, gelecekte iklim ve sağlık bilimlerinin daha fazla birlikte çalışarak çocukların sağlığı ve eğitim üzerindeki etkileri daha iyi ölçmesi gerektiğini vurguluyor. İklim krizinin çocuklar üzerindeki etkisini anlamanın belki de en çarpıcı yolu şu: Onların geleceğini değil, çocukluklarını şimdiden değiştiriyor.

Kaynak: Science Advances