İklim krizine karşı hangi adımların atılacağı tartışılırken, bu adımların dayandırılacağı bilimsel verilerin ne zaman hazır olacağı da ayrı bir meseleye dönüşüyor. İklim değişikliği konusunda dünyanın en önemli bilimsel değerlendirme mekanizması kabul edilen IPCC’de rapor takvimi üzerinde uzlaşma sağlanamaması, bilim ile politika arasındaki kritik bağlantıyı gündeme taşıyor. Sorun yalnızca bir raporun ne zaman yayımlanacağı değil; hükümetlerin küresel ısınmayla mücadelede ilerlemeyi değerlendireceği döneme yeterli bilimsel dayanakla girip giremeyeceği.
2028 İklim Değerlendirmesi Risk Altında
IPCC’nin 195 üye ülkesinin temsilcileri, Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’da gerçekleştirilen toplantıda bir sonraki kapsamlı iklim bilimi değerlendirmesinin yayımlanma takvimini karara bağlayamadı. 16 Ekim’de sona ermesi beklenen görüşmeler, planlanan sürenin aşılmasının ardından anlaşma sağlanamadan askıya alındı. Panel, raporların takvimi ve bütçesine ilişkin görüşmelerin açık kaldığını ve müzakerelerin yeniden başlayacağını bildirdi.
Anlaşmazlık, hükümetlerin Paris Anlaşması kapsamında belirlenen hedeflerdeki ilerlemeyi değerlendireceği Kasım 2028’deki Küresel Durum Değerlendirmesi öncesinde önem kazanıyor. IPCC raporlarının bu sürece yetişmemesi, ülkelerin yeni iklim politikalarını en güncel bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda şekillendirmesini zorlaştırabilir.
Bilimsel Katılım Tartışmanın Merkezinde
Yaklaşık 30 ülkeden oluşan bir grup, raporların zamanında yayımlanması için takvimin hızla belirlenmesini savunuyor. Buna karşılık Hindistan, Kenya, Suudi Arabistan, Rusya ve Çin’in de aralarında bulunduğu ülkeler, bilim insanlarının rapor hazırlık sürecine anlamlı biçimde katılabilmesi için daha fazla zamana ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Özellikle daha sınırlı kaynaklara sahip ülkelerdeki bilim insanlarının sürece katılımı, tartışmanın önemli başlıklarından biri.
Marshall Adaları’nın iklim özel temsilcisi Tina Stege ise görüşmelerde kapsayıcılık ve bilimsel kanıtların ulusal planlamadaki rolü konusunda ilerleme sağlanamadığını belirterek sürece tepki gösterdi. Bu anlaşmazlık, iklim politikalarında hız ihtiyacı ile bilimsel değerlendirmelerin kapsamlı ve katılımcı biçimde hazırlanması gerekliliği arasındaki gerilimi ortaya koyuyor.
IPCC Raporları Neden Önemli?
IPCC, iklim değişikliği konusunda dünya genelinde üretilen bilimsel araştırmaları değerlendirerek hükümetlere kapsamlı bir bilgi zemini sunuyor. Yüzlerce uzmanın katkısıyla hazırlanan ve üye ülkelerin onayından geçen raporlar, ulusal iklim politikalarının oluşturulmasında ve uluslararası iklim müzakerelerinde önemli bir referans olarak kullanılıyor. Bulgular, iklim değişikliğine ilişkin bazı davalarda da dayanak oluşturuyor.
Rapor takvimindeki gecikme, bilimsel çalışmaların durduğu anlamına gelmiyor. Ancak bu çalışmaların bütünlüklü bir değerlendirmeye dönüştürülmesi ve hükümetlerin karar süreçlerine zamanında ulaşması gecikebilir. Birleşmiş Milletler Çevre Programı da mevcut küresel emisyon azaltım çabalarının iklim hedefleri için yetersiz kaldığına dikkat çekiyor. Bu koşullarda, bilimsel değerlendirmelerin zamanında tamamlanması iklim politikalarının etkinliği açısından daha da önem kazanıyor.
Kaynak: Reuters
