Karbon piyasaları büyüyor ancak bu büyümenin önünde hâlâ önemli bir sorun var: piyasa parçalı. Farklı standartlar, kayıt sistemleri, ticaret platformları ve ülkeler arasında ilerleyen işlemler, karbon kredilerinin alım satımını geleneksel finans piyasalarındaki kadar kolay ve şeffaf hale getirmiyor.

Şimdi bu sorunu çözmek için iki önemli oyuncu güçlerini birleştirmeye hazırlanıyor. Singapur merkezli Climate Impact X, karbon kredileri ve yenilenebilir enerji sertifikaları için alım, satım ve fiyat keşfi hizmetleri sunarken; Londra merkezli Carbonplace karbon portföylerinin yönetimi, farklı kayıt sistemlerine erişim ve işlemlerin güvenli biçimde sonuçlandırılması üzerine çalışıyor. Birleşme tamamlandığında iki şirketin farklı yetenekleri tek bir altyapıda buluşacak. Böylece bir karbon kredisinin projeden satın alınmasından ticaretine, farklı kayıt sistemlerinde izlenmesinden saklanmasına ve emekliye ayrılmasına kadar işlemlerin tek bir yapı üzerinden yürütülmesi hedefleniyor. Birleşmenin gerekli düzenleyici onayların alınmasının ardından 2027’nin ilk çeyreğinde tamamlanması bekleniyor.

12 finans kuruluşu aynı masada

Birleşmenin arkasındaki finansal yapı da dikkat çekici. Yeni oluşumun hissedarları arasında BBVA, BNP Paribas, CIBC, DBS Bank, GenZero, Mizuho Financial Group, National Australia Bank, NatWest Group, SGX Group, Standard Chartered, SMBC ve UBS bulunuyor. İki şirket aslında yeni tanışmıyor. CIX ve Carbonplace 2022’de karbon kredisinin satın alınmasından satışına ve takasına kadar tüm süreci kapsayan pilot işlemler g rçekleştirmişti. Şimdi bu iş birliği daha büyük bir kurumsal yapıya dönüşüyor.

Karbon piyasasının asıl ihtiyacı: güven

Birleşmenin zamanlaması da tesadüf değil. Karbon piyasaları büyürken kredilerin gerçekten neyi temsil ettiği, işlemlerin nasıl takip edildiği ve bir kredinin gerçekten el değiştirip değiştirmediği konusundaki tartışmalar da sürüyor. CIX ve Carbonplace, daha güçlü bir altyapının piyasaya daha fazla şeffaflık, likidite ve güven getirebileceğini savunuyor. Özellikle farklı ülkelerdeki gönüllü ve zorunlu karbon piyasalarının birbirine yaklaşması, bu tür ortak altyapılara duyulan ihtiyacı artırıyor. Ancak burada kritik bir ayrım var: Daha büyük bir karbon piyasası, otomatik olarak daha etkili bir iklim politikası anlamına gelmiyor. Piyasanın gerçekten iklim hedeflerine katkı sağlayabilmesi için yalnızca işlemlerin hızlanması değil, karbon kredilerinin çevresel bütünlüğünün ve gerçek emisyon azaltımının da güvenilir biçimde ortaya konması gerekiyor. CIX ve Carbonplace birleşmesi bu nedenle yalnızca iki şirketin ticari anlaşması değil. Aynı zamanda karbon piyasasının giderek finans piyasalarına benzer bir altyapıya kavuşma arayışının da göstergesi. Önümüzdeki dönemde asıl soru ise şu olacak: Karbon piyasası büyürken, işlemlerin hacmini mü, yoksa iklim üzerindeki gerçek etkisini mi büyütecek?