Pasifik adaları için iklim krizi artık uzak bir gelecek senaryosu değil. Rekor seviyelere ulaşan okyanus sıcaklıkları, yükselen deniz seviyesi ve artan iklim kaynaklı afetler, bölgedeki toplulukların gündelik yaşamını ve ekonomilerini doğrudan etkiliyor. Üstelik ülkeler, fosil yakıt ithalatının artan maliyetiyle de mücadele ediyor. Bazı Pasifik ülkelerinde fosil yakıt ithalatının ekonomik yükü GSYH'nin dörtte birine kadar çıkıyor.
Tam da bu nedenle bölge ülkeleri, iklim finansmanında yeni bir model deniyor. Mayıs 2026’da resmen kurulan Pacific Resilience Facility, küresel fonlara başvurmakta zorlanan yerel topluluklara daha hızlı ve doğrudan kaynak sağlamayı amaçlıyor. Fonun ilk proje çağrısının önümüzdeki günlerde Palau’da düzenlenecek Pasifik Adaları Forumu Liderler Toplantısı kapsamında açılması bekleniyor. PRF iki ana alana odaklanacak. Bunlardan ilki iklim adaptasyonu ve afetlere dayanıklılık; ikincisi ise toplulukların sosyal ve kurumsal dayanıklılığını güçlendiren eğitim, kapasite geliştirme, veri yönetimi ve finansal yönetim gibi çalışmalar. Temiz enerjiye geçiş de fonun hedefleri arasında.
Hedef 500 milyon dolar
Fon bugüne kadar yaklaşık 172 milyon dolar sermaye topladı. Bunun yaklaşık 67 milyon doları Avustralya’dan geldi. PRF’nin yıl sonuna kadar 500 milyon dolara ulaşması hedefleniyor; uzun vadeli hedef ise 1,5 milyar dolar. Avustralya ve Fiji, PRF anlaşmasını Mayıs ayında onaylayarak mekanizmanın yürürlüğe girmesini sağladı. Fonun COP31’de de önemli bir gündem maddesi olması bekleniyor. Küçük ada devletlerinin iklim finansmanı ihtiyaçlarına ayrılacak özel oturumda PRF için yeni taahhütlerin alınması hedefleniyor. COP31’nin müzakere başkanlığını Avustralya yürütürken, zirve Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilecek. Ancak bölgedeki uzmanlar için asıl sınav fonun kurulmuş olması değil, paranın gerçekten topluluklara ne kadar hızlı ulaşacağı. Küresel iklim finansmanında bürokratik süreçlerin uzunluğu yıllardır eleştiriliyor. PRF’nin de benzer bir yapıya dönüşmesi halinde, yeni mekanizmanın kuruluş amacına ulaşması zorlaşabilir.
Pasifik ülkelerinin attığı adım bu nedenle yalnızca yeni bir fon oluşturulması anlamına gelmiyor. İklim krizinden en fazla etkilenen ancak küresel emisyonlara en az katkıda bulunan topluluklar, iklim finansmanının nasıl dağıtılacağı konusunda daha fazla söz sahibi olmak istiyor. Ve belki de Pasifik’in COP31’e taşıdığı en önemli mesaj tam olarak bu: İklim finansmanı, krizden en uzakta duranların değil, krizle en önce karşılaşanların ihtiyaçlarına göre şekillenmeli.
