Tüpraş, 2050’de karbon nötr bir enerji şirketine dönüşme hedefi kapsamında küçük modüler reaktör teknolojilerini gündemine aldı. Şirket, ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) ile imzaladığı anlaşmayla SMR’lerin teknik özelliklerini, ekonomik performansını ve sanayideki olası kullanım alanlarını inceleyecek.

Yaklaşık bir yıl sürmesi planlanan çalışma, farklı SMR teknolojilerinin teknik olgunluk seviyelerinden lisanslama durumlarına, emniyet ve güvenlik yaklaşımlarından yakıt tedarik zincirine kadar çeşitli başlıkları kapsayacak. Çalışmanın sonunda hazırlanacak raporun, Tüpraş’ın bu teknolojilere ilişkin olası adımlarını değerlendirmesine temel oluşturması bekleniyor.

Şirketin enerji dönüşümü gündemi yalnızca nükleer teknolojilerle sınırlı değil. Tüpraş; sürdürülebilir rafinaj, sürdürülebilir havacılık yakıtları ve sıfır karbonlu elektrik gibi alanlarda da çalışmalar yürütüyor. SMR incelemesi, enerji yoğun sanayi faaliyetlerinde düşük karbonlu enerji seçeneklerinin nasıl kullanılabileceğine ilişkin arayışın bir parçası.

Küçük Reaktörler Sanayiye Ne Sunabilir?

Küçük modüler reaktörler, geleneksel nükleer santrallere göre daha düşük kapasitede tasarlanan ve modüler üretim yaklaşımını esas alan sistemler. Elektrik üretiminin yanı sıra sanayi süreçlerinde ihtiyaç duyulan ısının sağlanması ve düşük karbonlu hidrojen üretimi gibi alanlarda da kullanılabiliyorlar.

Bu özellikler, yüksek ve kesintisiz enerji ihtiyacı bulunan sanayi tesisleri açısından SMR’leri potansiyel bir seçenek haline getiriyor. Ancak bir teknolojinin teorik kullanım alanlarının bulunması, onun belirli bir tesiste teknik ve ekonomik açıdan uygulanabilir olduğu anlamına gelmiyor. Bu nedenle Tüpraş’ın incelemesinde teknoloji olgunluğu, lisanslama, güvenlik ve maliyet gibi başlıkların birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.

Karbon Emisyonu Düşük, Çevresel Etki Sıfır Değil

Nükleer enerji, reaktörlerin işletimi sırasında doğrudan karbon emisyonu üretmemesi nedeniyle düşük karbonlu enerji seçenekleri arasında değerlendiriliyor. Bununla birlikte, SMR’lerin çevresel performansını yalnızca işletme sırasındaki emisyonlarla ölçmek yeterli değil.

Tüpraş ile USTDA arasındaki çalışma kapsamında kaynak verimliliği, atık yönetimi ve su tüketimi gibi çevresel sürdürülebilirlik kriterlerinin de incelenecek olması bu açıdan önem taşıyor. Nükleer teknolojilerin değerlendirilmesinde güvenlik, yakıt tedariki, atıkların yönetimi ve tesislerin yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkabilecek etkiler de dikkate alınması gereken unsurlar arasında bulunuyor.

Dolayısıyla SMR’lerin düşük karbonlu sanayi dönüşümüne katkısı, yalnızca ne kadar emisyonu önleyebilecekleriyle değil, hangi koşullarda kurulup işletilecekleri ve toplam çevresel etkilerinin nasıl yönetileceğiyle de belirlenecek.

Türkiye’nin 5 Bin Megavatlık SMR Hedefi

Türkiye’nin 2050’ye kadar 5 bin megavat elektrik (MWe) küçük modüler reaktör kapasitesine ulaşma hedefi doğrultusunda yürütülen çalışmalar da değerlendirme sürecinin kapsamını oluşturuyor. Tüpraş için hazırlanacak raporun, şirketin olası endüstriyel uygulamaları ve SMR teknolojilerine yönelik gelecek adımları konusunda yol gösterici olması planlanıyor.

Ancak anlaşmanın kapsamı ile olası yatırım kararını birbirinden ayırmak gerekiyor. Mevcut aşamada duyurulan, belirli bir reaktörün kurulması ya da yatırım takviminin açıklanması değil; farklı teknolojilerin uygunluğunu araştıracak bir çalışma. Bu sürecin somut bir yatırıma dönüşüp dönüşmeyeceği, teknik ve ekonomik değerlendirmelerin sonuçlarına bağlı olacak.