Nehirler ülkeler arasında sınır kapılarından geçmiyor; akıyor. Bir ülkede başlayan kirlilik, başka bir ülkenin suyuna, tarımına ve ekosistemine ulaşabiliyor. PURE RIVERS projesi, tam da bu nedenle nehir havzalarını ulusal sınırların ötesinde ele alan ortak bir izleme ve iyileştirme modeli kurmayı hedefliyor.

Üç Ülke, Ortak Havza

Avrupa Birliği eş finansmanıyla Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı kapsamında yürütülen PURE RIVERS’ın ilk toplantısı 6-9 Mayıs 2026’da İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa’nın ev sahipliğinde İstanbul’da gerçekleştirildi. Türkiye, Yunanistan ve Gürcistan’dan proje ortaklarının katıldığı toplantıda, 30 aylık çalışmanın yol haritası ve üç nehir için izlenecek ortak yaklaşım belirlendi.

Projenin yapısı da yalnızca akademik araştırmaya dayanmıyor. Üniversiteler, kamu kurumları ve yerel paydaşların bir araya getirilmesiyle bilimsel verilerin karar alma süreçlerine ve kamuoyuna taşınması hedefleniyor.

Sakarya’da Kirlilik Haritası Çıkarılacak

Türkiye ayağındaki çalışmalar Sakarya’da başladı. Sakarya Valiliği’nde gerçekleştirilen toplantılarda Sakarya Nehri ve havzasının korunması, kirliliğin izlenmesi ve yerel paydaşların sürece dahil edilmesi ele alındı.

Eğitim, tarım, çevre, güvenlik ve su yönetiminden sorumlu kamu kurumlarının yanı sıra SASKİ ve DSİ temsilcileri de mevcut rapor, ölçüm, harita ve saha gözlemlerini ortak bir veri havuzunda bir araya getirdi. Tarımsal ve evsel kirlilik kaynakları, deşarjlar ve su kalitesi üzerine veriler değerlendirilirken kritik kirlilik noktalarının belirlenmesi için yol haritası oluşturuldu.

Meriç İçin Saha Hazırlığı

Projenin Yunanistan ayağında ise Meriç Nehri boyunca su örneklerinin alınacağı noktalar belirlendi. Örnekleme alanları seçilirken sınır ötesi kirlilik etkilerinin yanı sıra tarımsal, kentsel ve endüstriyel faaliyetler ile nehir kıyılarına erişim koşulları dikkate alındı. Saha çalışmalarının başlaması için gerekli idari ve askeri izin süreçleri ise devam ediyor.

Ölçmekten Onarmaya

PURE RIVERS dört temel aşamada ilerleyecek: Kirlilik kaynaklarının ve seviyelerinin bilimsel yöntemlerle belirlenmesi, kirliliği azaltacak uygulanabilir stratejilerin geliştirilmesi, nehir ekosistemlerinin ve biyolojik çeşitliliğin desteklenmesi ve elde edilen bilgilerin kamuoyuyla paylaşılması.

Projenin hedefi 30 aylık takvimle sınırlı değil. Ortaklıkların, oluşturulan veri setlerinin ve geliştirilen yöntemlerin proje sonrasında da Karadeniz Havzası’ndaki nehirlerin korunmasına katkı sağlaması amaçlanıyor.

Nehirleri Sınırlar Değil, Havzalar Yönetiyor

PURE RIVERS’ın belki de en önemli tarafı, nehir kirliliğini yalnızca “temiz su” meselesi olarak görmemesi. Tarım, sanayi, yerleşimler, halk sağlığı ve biyolojik çeşitlilik aynı su sisteminin içinde birbirine bağlanıyor.

Sakarya’da farklı kurumların elindeki verilerin ortak bir havuzda toplanması da bu açıdan önemli bir başlangıç oluşturuyor. Çünkü bir nehrin nereden kirlendiğini bilmeden onu temizlemek, sorunu kaynağında çözmek yerine yalnızca sonucu izlemek anlamına geliyor.

Etiketler: PURE RIVERS, Sakarya Nehri, Meriç Nehri, su kirliliği, Karadeniz Havzası

Görsel

Haber için hazırladığım görseli nehirde gerçek saha örneklemesi yapan araştırmacılar üzerinden kurguladım. Böylece “su + bilimsel izleme + saha çalışması” üçlüsü aynı karede okunuyor; klasik nehir manzarasından daha haber değeri taşıyan bir görüntü oluyor.